Trzy tygodnie później: Kto chce, co zmienić w projekcie zamówień publicznych UE

Urzędnicy krajowi po raz pierwszy zapoznali się z projektem ustawy o zamówieniach publicznych Komisji w dniach 17 i 18 września, a następnie mieli do niego wrócić 2 października, aby omówić części I i II. W międzyczasie, lobby biznesowe, związki zawodowe, inżynierowie, grupa rządów krajowych oraz chińskie ministerstwo handlu, każdy z nich przedstawił swoje oczekiwania dotyczące tego, co powinno zostać usunięte, zachowane lub dodane. Dla oferenta, te reakcje wskazują, które części projektu prawdopodobnie ulegną zmianie.

Szybka odpowiedź: żadna z wymienionych tu organizacji nie chce wycofania propozycji, ale każda chce innej wersji. MŚP chcą obowiązkowego podziału na części, BusinessEurope ostrzega przed przeciążaniem zamówień publicznych innymi celami politycznymi, a związki zawodowe chcą wiążących warunków społecznych. Niemcy, Francja i inne kraje wolałyby zachować dyrektywę niż przyjąć rozporządzenie, dziewięć mniejszych państw ostrzegło przed szerokimi preferencjami europejskimi, a Pekin nazywa te klauzule dyskryminującymi. Parlament nie ma jeszcze sprawozdawcy; wspólnym celem zakończenia negocjacji jest koniec 2027 roku.

Reakcje w pięciu liczbach

• 9 państw członkowskich (Czechy, Estonia, Finlandia, Irlandia, Łotwa, Malta, Portugalia, Szwecja, Słowacja) podpisało w grudniu 2025 r. dokument wzywający do „najwyższej możliwej ostrożności” w kwestii preferencji europejskich
• Od 34 600 EUR do 43 200 EUR to wzrost średniego łącznego kosztu jednej procedury powyżej progów w okresach 2008-2010 i 2019-2024, w cenach stałych, w ocenie Komisji cytowanej przez BusinessEurope. Jako udział w wartości umowy, ta sama ocena wskazuje, że koszt spadł do 0,9 procent
• Ponad 80 procent działalności kontrolowanej spółki musi służyć jej kontrolującemu nabywcy publicznemu lub powiązanym kontrolowanym podmiotom, co jest jednym z warunków udzielenia zamówienia wewnętrznego bez konkurencji; SMEunited twierdzi, że projekt pozostawia ten test bez zmian
• 2 posiedzenia grupy roboczej w sprawie projektu zaplanowano w Radzie w ciągu pierwszych trzech tygodni: 17 i 18 września, a następnie 2 października
• IV kwartał 2027 r. to cel zakończenia negocjacji w ramach planu działania „Jedna Europa, jeden rynek” podpisanego 24 kwietnia 2026 r. przez przewodniczących Parlamentu i Komisji oraz prezydencję Rady

Co mówi biznes

SMEunited chce silniejszych wymagań dotyczących podziału zamówień na części, czyli odrębnych części zamówienia, na które można składać oferty indywidualnie. Jej prezes, Davide Galli, powiedział 9 września, że podział zamówień na części „jest kluczowym żądaniem europejskich MŚP” i że projekt jedynie pozwala państwom członkowskim na uczynienie podziału obowiązkowym, dlatego SMEunited „zachęca wszystkie państwa członkowskie do wprowadzenia obowiązkowego podziału na części, gdy jest to możliwe”. Nazwał obowiązkowy stosunek najlepszej ceny do jakości z minimalną wagą jakości „zmianą, o którą MŚP prosiły”. W jego interpretacji pozostają dwie luki: wyjątek wewnętrzny zachowuje swój 80-procentowy test, a opcja rezygnacji z preferencji europejskich z powodu „nieproporcjonalnych kosztów” jest nieokreślona i „może być nadużywana”.

BusinessEurope z zadowoleniem przyjmuje cyfryzację, ale ostrzega przed dodawaniem kolejnych wymogów politycznych. Jej dyrektor generalny, Markus J. Beyrer, tego samego dnia poparł „nacisk na cyfryzację, lepsze gromadzenie danych i przejrzystość”, ale stwierdził, że zamówienia publiczne „nie są panaceum na każde strategiczne wyzwanie stojące przed Europą” i że „przeciążanie przepisów celami drugorzędnymi grozi zmniejszeniem konkurencji i zwiększeniem złożoności administracyjnej”.

Niemiecka Federalna Izba Inżynierów (Bundesingenieurkammer) sprzeciwia się zastąpieniu dyrektyw rozporządzeniem. Jej prezes, dr inż. Heinrich Bökamp, powiedział 29 września, że prawo zamówień publicznych przyjazne dla MŚP „może być stworzone jedynie na podstawie dyrektyw, a nie poprzez bezpośrednio stosowane rozporządzenie”, a izba wnioskowała o podział na części według branży i sekcji oraz dwuetapową procedurę z preselekcją. Stowarzyszenie open-source OSBA, odpowiadając na zaproszenie niemieckiego ministerstwa gospodarki, poszło dalej niż większość i zaproponowało zastępcze sformułowanie: jego oświadczenie z 30 września zmieniłoby „nabywcy publiczni mogą brać pod uwagę cele innowacyjne” w art. 59 na „muszą”, a „zachęcanie” do rozwiązań open-source na „wymaganie” ich.

Co mówią związki zawodowe

ETUC z zadowoleniem przyjęła projekt jako „kluczową okazję do zapewnienia, że pieniądze publiczne promują wysokiej jakości miejsca pracy i układy zbiorowe” i zauważyła, że jest to pierwsze prawo zamówień publicznych UE, które wspomina układy zbiorowe wśród kwestii społecznych. Sekretarz Generalna Esther Lynch powiedziała, że podejście oparte na najniższej ofercie „było katastrofą dla jakości towarów i usług”. Żądania związku idą dalej niż tekst: obowiązkowe warunki społeczne, preferencje dla firm posiadających układy zbiorowe, solidarna odpowiedzialność w łańcuchach podwykonawstwa (czyniąca głównego wykonawcę odpowiedzialnym za naruszenia swoich podwykonawców) oraz gwarancja, że państwa członkowskie mogą utrzymywać zasady surowsze niż minimum UE. ETUC twierdzi, że przejście z dyrektyw na rozporządzenie „nadal budzi obawy” w tej ostatniej kwestii.

Co mówią rządy

Linia podziału między stolicami dotyczy formy prawnej. Według podsumowania deHavilland z 24 września, „duża grupa, w tym Niemcy, Francja, Włochy, Polska, Finlandia, Austria i kilka krajów Europy Środkowo-Wschodniej, opowiadała się za dyrektywą, powołując się na obawy dotyczące złożoności administracyjnej, sporów sądowych, obciążeń dla mniejszych zamawiających oraz utraty elastyczności krajowej i regionalnej”, podczas gdy Holandia popierała rozporządzenie, a Dania, Luksemburg i Słowacja „uznały instrument prawny za mniej ważny niż treść”.

Debata na temat preferencji europejskich poprzedza tę propozycję. Projekt pozwoliłby zamawiającym faworyzować oferentów z UE i oferentów „objętych”, czyli tych z krajów, których umowy z UE obejmują dany zakup. Brussels Signal poinformował 9 września, że Francja „napędzała dążenie do twardego standardu 'Made in Europe', podczas gdy Niemcy faworyzowały luźniejszą formułę 'Made with Europe' otwartą na zaufanych partnerów”. Dokument dziewięciu państw z grudnia 2025 r., widziany przez Reutersa, ostrzegał, że „jeśli stosowane szeroko, 'preferencje europejskie' grożą pozbawieniem europejskich firm i naszych konsumentów wyboru i konkurencji, prowadząc do wyższych cen i słabszych innowacji”, i prosił, aby wszelkie preferencje obowiązywały tylko przez określony czas w konkretnych sektorach strategicznych.

Dwa z rynków Tendly rozpoczęły własny proces. Słowacki Urząd ds. Zamówień Publicznych (Úrad pre verejné obstarávanie, ÚVO) ogłosił 1 października, że finalizuje krajowe stanowisko i zaprosił do rozmów samorządy, pracodawców i związki zawodowe; jedną z wymienionych obaw są techniczne wymagania cyfryzacji, gdzie „wykonalność i terminy” nadal wymagają rozwiązania. Litwa, która od stycznia 2027 roku będzie przewodniczyć Radzie, ogłosiła 14 września, że wykorzysta prezydencję do przyspieszenia reformy. Na konferencji w Wilnie 30 września prawniczka Laura Ziferman z Walless wskazała na jedną praktyczną korzyść: zamawiający, który na początku oświadczył, że może negocjować, mógłby, zgodnie z projektem, negocjować w trybie przetargu otwartego, gdy jedyna oferta przekracza jego budżet, czego obecne przepisy nie dopuszczają.

Chiny zgłosiły sprzeciw 17 września. He Yadong, rzecznik chińskiego Ministerstwa Handlu, powiedział, że Chiny są „bardzo zaniepokojone” klauzulami „preferencji europejskiej” i wezwał UE „do przestrzegania zasad WTO, utrzymania otwartego rynku i zmiany dyskryminujących klauzul”. Le Moniteur opublikował pierwszą krytyczną analizę prawną projektu 16 września i poinformował o stanowisku Chin 21 września, oba artykuły są dostępne za paywallem.

Co jest jeszcze otwarte

Plik Parlamentu jest w fazie przygotowawczej, z oczekującym skierowaniem do komisji i bez sprawozdawcy. Porządek obrad Rady na 2 października obejmował analizę części I i II oraz „aktualną debatę” na temat ekosystemu cyfrowego; to, co powiedziały delegacje, nie jest publiczne. Nadal nie zdecydowano, czy ostatecznym aktem będzie rozporządzenie, czy dyrektywa.

Co robić teraz

• Sprzedajesz podmiotom publicznym, które kupują za pośrednictwem własnych spółek wewnętrznych? SMEunited twierdzi, że test 80 procent pozostaje; sprawdź, czy zakupy Twojego docelowego nabywcy odbywają się wewnętrznie, zanim zaczniesz liczyć na otwarty przetarg.
• Składasz oferty w Niemczech lub Francji? Oba rządy opowiadają się za utrzymaniem dyrektywy, ale forma prawna jest nieustalona. Propozycja UE nie zmienia dzisiejszych przepisów; nadal przestrzegaj obowiązujących wymagań krajowych, w tym wszelkich krajowych reform w międzyczasie.
• Składasz oferty na Słowacji? ÚVO zbiera obecnie opinie biznesowe na temat projektu i wymienił wymagania dotyczące cyfryzacji jako jedną z obaw; dostawca z opinią może ją tam zgłosić.

Otwórz Tendly, aby zobaczyć, które przetargi pasują do Twojej firmy dzisiaj, lub pozwól ekspertowi Strategist monitorować rynek dla Ciebie.