UE chce zmienić sposób oceniania ofert w zamówieniach publicznych: Co nowa propozycja zamówień oznacza dla oferentów

Nabywcy publiczni w UE wydają około 2,5 biliona euro rocznie, a własna ocena Komisji wskazuje, że przepisy pozostawiają ich z „wysokim obciążeniem administracyjnym i niepewnością prawną, faworyzując najmniej ryzykowne wybory”. 9 września 2026 r. Komisja Europejska zaproponowała jedno rozporządzenie, ustawę o zamówieniach publicznych (COM(2026) 590), aby zastąpić trzy dyrektywy dotyczące zamówień publicznych z 2014 r. Jest to propozycja: Parlament i Rada muszą ją uzgodnić, a zaczęłaby obowiązywać dopiero dwa lata po wejściu w życie. Nic nie zmienia się w przypadku przetargów, w których obecnie bierzesz udział.

Szybka odpowiedź: cztery rzeczy zmieniłyby się dla firmy, która bierze udział w przetargach publicznych. Cena nie mogłaby już być jedynym kryterium: jakość musiałaby stanowić co najmniej 30 procent oceny, z wyjątkiem, który nabywca musiałby uzasadnić. Byłyby trzy procedury zamiast pięciu, a nabywcy mogliby negocjować we wszystkich z nich. Krajowe platformy przetargowe zostałyby połączone w jeden rynek UE, dzięki czemu firma wprowadzałaby swoje podstawowe dane tylko raz. A nabywcy uzyskaliby jasne prawo do ograniczenia przetargu do firm z UE i firm spoza UE objętych umową z UE na dany zakup. Limity wartości, które decydują o tym, kiedy stosuje się przepisy UE, pozostają bez zmian dla robót budowlanych oraz zwykłych dostaw i usług.

Propozycja w pięciu liczbach

• 30 procent to minimalny udział w ocenie, jaki miałyby kryteria jakości (art. 98 ust. 4); 50 procent dla umów pracochłonnych, gdzie praca zazwyczaj stanowi co najmniej połowę wartości umowy (art. 6 ust. 10)
• 3 procedury zastąpiłyby obecne 5: otwarta z opcjonalnymi negocjacjami, dynamiczna i innowacyjna; procedura otwarta przewiduje co najmniej 20 dni na wyrażenie zainteresowania pierwszym przetargiem (art. 34)
• 650 milionów euro to szacowane przez Komisję roczne oszczędności administracyjne: 570 milionów euro dla firm, 80 milionów euro dla nabywców publicznych
• 5 404 000 euro dla robót budowlanych oraz 140 000 euro lub 216 000 euro dla dostaw i usług (rząd centralny i inni nabywcy) to progi określone w art. 2, te same wartości co obecnie
• 2 lata po wejściu w życie to termin, w którym rozporządzenie zaczęłoby obowiązywać (art. 149), po jego przyjęciu przez Parlament i Radę

Jakość uzyskałaby gwarantowany udział w ocenie

Wyobraź sobie przetarg oceniany na 100 punktów. Dziś nabywca decyduje, ile z tych punktów przypada na cenę, a ile na jakość, i, jeśli prawo krajowe na to pozwala, może udzielić zamówienia wyłącznie na podstawie ceny. Zgodnie z projektem, jakość zazwyczaj stanowiłaby co najmniej 30 ze 100 punktów. W przypadku umów pracochłonnych, takich jak sprzątanie, minimum wynosiłoby 50. Nabywca mógłby nadal udzielić zamówienia wyłącznie na podstawie ceny, ale tylko poprzez wyjaśnienie, w jaki sposób specyfikacje lub warunki umowy zapewniają jakość (art. 98 ust. 5); Komisja nazywa to „zgodnością lub wyjaśnieniem”.

Ocena jakości nie jest nowością: art. 67 dyrektywy 2014/24/UE już dopuszcza stosunek ceny do jakości. Nowością jest gwarantowane minimum. Nabywcy nadal wybieraliby kryteria jakości i ich wagi spośród rodzajów rzeczy wymienionych w art. 98: wartość techniczna, czynniki środowiskowe i społeczne, innowacyjność, bezpieczeństwo dostaw, przydzielony personel, warunki dostawy.

Partie: nabywcy musieliby wyjaśnić, dlaczego nie dzielą umowy

Partia to odrębna część umowy, o którą firma może ubiegać się samodzielnie. Obecna dyrektywa już zobowiązuje nabywcę do podania głównych powodów niedzielenia (art. 46) i już pozwala na udzielanie małych partii, poniżej 80 000 euro dla dostaw lub usług lub 1 miliona euro dla robót budowlanych i do 20 procent całości, bez stosowania procedur dyrektywy (art. 5 ust. 10). Projekt zachowuje oba te rozwiązania i wymienia, co nabywca musi wziąć pod uwagę, jeśli jest to istotne: udział MŚP, zależność od jednego dostawcy, odporność łańcucha dostaw, bezpieczeństwo dostaw i innowacyjność, w porównaniu z efektywnością i integralnością procedury (art. 100).

„Preferencje europejskie”: kto może składać oferty i skąd

Najpierw praktyczne znaczenie: nabywca mógłby zdecydować się na ograniczenie przetargu do firm z UE i firm spoza UE objętych umową z UE na dany zakup. Projekt nazywa te firmy „objętymi”. Zgodnie z art. 70 firma jest objęta, jeśli jej kraj jest stroną Porozumienia WTO w sprawie zamówień rządowych (GPA), posiada umowę handlową z UE lub umowę o unii celnej z UE, oraz jeśli dany zakup wchodzi w zakres zobowiązań UE wynikających z umowy. The Guardian podaje, że GPA ma 22 strony, w tym UE, Wielką Brytanię, USA, Kanadę i Japonię; Chiny kontynentalne nie są stroną.

Po drugie, same towary. Nabywca mógłby wymagać, aby oferowane towary pochodziły z UE lub kraju objętego, „w całości lub w pewnym stopniu”, i mógłby odrzucić ofertę, jeśli mniej niż połowa jej wartości pochodzi z UE lub kraju objętego (art. 73 ust. 2). Pochodzenie określa się zgodnie z obowiązującymi unijnymi przepisami celnymi i handlowymi (art. 74).

Po trzecie, ocena. Wyłącznie w celu rankingu, nabywca mógłby przyznać zniżkę cenową lub dodatkowe punkty ofertom od firm z UE lub objętych, lub ofertom z wyższym udziałem UE lub objętych. Wszelkie takie środki muszą być ogłoszone w ogłoszeniu o przetargu („publiczne podsumowanie konkurencji”), a nabywcy muszą zgłaszać oznaki obchodzenia przepisów organowi krajowemu (art. 73 ust. 3 i 4). Art. 76 pozwala nabywcy odstąpić od preferencji w czterech przypadkach, w tym gdy żaden dostawca z UE lub objęty nie może dostarczyć „i nie istnieje rozsądna alternatywa lub substytut”, oraz gdy zastosowanie jej oznaczałoby zakup „po nieproporcjonalnych kosztach”. Akty delegowane, dodatkowe przepisy, które Komisja mogłaby przyjąć na mocy uprawnień przyznanych jej przez rozporządzenie, mogłyby uczynić preferencje obowiązkowymi „jeżeli leży to w interesie Unii” (art. 75).

Co mówi Komisja, a co mówią inni

Wiceprzewodniczący wykonawczy Stéphane Séjourné przypisał odpowiedzialność nabywcom. „Nabywcy mogą mieć bardziej preferencyjne podejście do ofert europejskich [i] ograniczać lub odrzucać oferty z krajów, które nie mają umowy o zamówieniach publicznych lub nie przestrzegają wiążących zasad w zakresie zamówień publicznych na arenie międzynarodowej” – powiedział dziennikarzom, według The Guardian. Dla NOS: jeśli chińskie autobusy wkrótce będą jeździć po Berlinie, „nie można za to winić nas”.

NOS zauważa również ograniczenia: nic nie zobowiązuje nabywcy do preferowania firm europejskich, a nabywca decyduje, jak wypełnić kryteria jakości. Séjourné przyznał, że chińskie produkty regularnie są lepsze pod względem zrównoważonego rozwoju, „więc musimy pomóc europejskim firmom produkować tę samą jakość, a nawet lepszą”.

Chiny zgłosiły sprzeciw 17 września. He Yadong, rzecznik chińskiego Ministerstwa Handlu, powiedział, że Chiny są „bardzo zaniepokojone” klauzulami „preferencji europejskich” i wezwał UE „do przestrzegania zasad WTO, utrzymania otwartego rynku i zmiany dyskryminujących klauzul”.

Litwa będzie forsować reformę podczas swojej prezydencji w Radzie w pierwszej połowie 2027 roku, powiedział minister gospodarki i innowacji Edvinas Grikšas 14 września.

Co jest jeszcze otwarte

Tekst prawdopodobnie zostanie „zmieniony w trakcie procesu legislacyjnego”, według The Guardian. Akta procedury Parlamentu (2026/0265(COD)) wymieniają wniosek w fazie przygotowawczej, z wciąż oczekującym skierowaniem do komisji, bez sprawozdawcy i bez daty głosowania. Obiecane przez Komisję narzędzie online do sprawdzania zasięgu i pochodzenia nie ma daty uruchomienia, a akty delegowane, które mogłyby uczynić preferencje obowiązkowymi, nie istnieją. Progi mogą również ulec zmianie przed zastosowaniem rozporządzenia, ponieważ są one weryfikowane co dwa lata (artykuł 3).

Co robić teraz

• Kryteria jakościowe ważone w czytanym przetargu? Wymień dowody wymagane przez każde kryterium i oszacuj punkty, które możesz zdobyć, zanim wycenisz ofertę.
• Łańcuch dostaw obejmuje komponenty spoza UE? Sprawdź, czy ten zakup jest objęty zobowiązaniami UE wobec kraju pochodzenia, według zamawiającego, przedmiotu i wartości, a nie tylko, czy kraj jest stroną GPA; artykuł 70 wyznacza tę granicę.
• Umowa poniżej 140 000 EUR (administracja centralna) lub 216 000 EUR (inni zamawiający) dla dostaw i usług, lub poniżej 5 404 000 EUR dla robót budowlanych? Procedura i zasady udzielania zamówień z projektu generalnie nie miałyby zastosowania, a określa je prawo krajowe, chociaż niektóre z jego obowiązków sprawozdawczych nadal obejmowałyby umowę (artykuł 134).

Otwórz Tendly, aby zobaczyć, które przetargi pasują do Twojej firmy dzisiaj, lub pozwól ekspertowi Strategist monitorować rynek dla Ciebie.